De ongebruikelijke snijtanden van de mosasaurus zijn mogelijk gebruikt om een prooi aan te pakken die veel groter is dan hijzelf
![mosasaurus Xenodens kalminechari die een plesiosaur karkas opruimt](https://www.sciencenews.org/wp-content/uploads/2021/01/01221_jb_mosasaur-teeth_feat-1030x580.jpg)
De mosasaurus met scheermesjes Xenodens Calminechari (hier afgebeeld) vangt een karkas van de plesiosaurus op Zarafasaura oceanis in het late Krijt.
Kort voordat een massale uitsterving een einde maakte aan het tijdperk van de dinosauriërs, patrouilleerde een reptielachtige, barracuda-achtige carnivoor met een mond als een kistenknipper door de warme zeeën die ooit delen van wat nu Noord-Afrika is, bedekten. Een recent beschreven fossiel van het in de oceaan levende beest onthult dat zijn beet anders was dan die van zijn verwanten, in het water of aan land.
Het dier was een mosasaurus, een uitgestorven zee-reptiel dat verwant is aan slangen en varanen. Mosasauriërs hadden gewoonlijk doordringende, kegelvormige tanden om gladde prooien vast te grijpen of platte, verpletterende tanden om dieren met een harde schaal kapot te slaan. Maar deze nieuwe variëteit had korte, gekartelde, vierkante lemmeten, stevig in serie verpakt om de snijkant van een mes te vormen. Deze mond van scheermessen is uniek onder mosasauriërs, en zelfs binnen het geheel van de tetrapod-lijn, meestal landrotten met gewervelde dieren, waaronder amfibieën, reptielen, vogels en zoogdieren.
De ontdekking, beschreven op 16 januari in Krijt onderzoek, suggereert dat mosasauriërs dat waren zich ontwikkelende experimentele fysieke eigenschappen en levensstijlen tot aan hun abrupte uitsterven 66 miljoen jaar geleden.
Fosfaatmijnwerkers in Marokko vonden het merkwaardige fossiel: een brok van de bovenkaak bezaaid met tanden. De kaak kwam van een mosasaurus die aan het einde van het Krijt leefde. Veel mosasauriërs waren enorme roofdieren, sommige strekten zich langer uit dan een schoolbus. Maar dit fossiel behoorde toe aan een dier van iets meer dan een meter lang, Nick Longrich, een paleontoloog aan de Universiteit van Bath in Engeland, en zijn collega’s waren vastbesloten.
Longrich zegt dat het kleine formaat van het dier interessant is, maar dat viel hem niet op. “Die tanden zijn gewoon anders dan alles wat ik eerder bij een hagedis heb gezien”, zegt Longrich. Het team noemde de mosasaurus Xenodens Calminechari – Xenodens betekent “vreemde tand;” Calminechari is Arabisch voor ‘als een zaag’.
Longrich zegt de beste overeenkomst voor X. CalminechariDe tanden van de hond lijken die van moderne hondshaaihaaien, die “grote stukken vlees eruit kunnen snijden terwijl ze op jacht gaan”, zegt hij. “Waarschijnlijk lieten deze snijdende tanden het toe om een enorm scala aan voedingsmiddelen te verwerken”, zegt Longrich, erop wijzend dat hondshaaien hun tanden gebruiken om alles, van vis tot zeeanemonen, fijn te hakken. Ondanks zijn kleine formaat X. Calminechari is misschien in staat geweest om op vrij grote dieren te jagen of hun overblijfselen op te ruimen, aangezien het zijn waterrijke huis deelde met grote vissen en koppotigen, evenals orka-grote, langhalsige plesiosauriërs.
![versteende kaak en tanden van mosasaurus Xenodens calminechari](https://www.sciencenews.org/wp-content/uploads/2021/01/01221_jb_mosasaur-teeth_inline1_rev.jpg)
Het fossiel is “volkomen bizar”, zegt Paulina Jiménez-Huidobro, een paleontoloog aan de Universiteit van Bonn in Duitsland die niet betrokken is bij dit onderzoek, en merkt op dat de tanden mogelijk zijn gebruikt om schaaldieren, de schaal en al, te “snijden en in blokjes te snijden”.
Ze twijfelt echter aan de vergelijking met haaienvoedingsmethoden en -dieet die uitsluitend op de tandvorm zijn gebaseerd, vanwege fundamentele verschillen tussen de manier waarop haaien en mosasauriërs prooien bijten. Haaientanden in vlees gesneden op kaken die zich onafhankelijk van de schedel naar de prooi uitstrekken.
“Dit mechanisme komt niet voor bij mosasauriërs, zelfs niet als Xenodens heeft de vorm van een haai, ”zegt Jiménez-Huidobro. “Geen enkele hagedis kan dat.”
Voor Longrich, X. Calminechari‘s ontdekking helpt een beeld te schetsen van de late Krijt’ tropische zeeën die wemelen van de biodiversiteit voordat een asteroïde die aan het einde van het dinosaurustijdperk eindigde de aarde trof (SN: 17-06-20). Het oceaanecosysteem bloeide op dat moment, dus er waren misschien tientallen mosasaurussoorten in één habitat, zegt hij, en ze waren nog niet klaar met het produceren van rare prototypen zoals Xenodens.
“De mosasauriërs waren nog aan het experimenteren met nieuwe manieren van eten, nieuwe morfologieën en nieuwe levensstijlen net voordat die asteroïde neerkwam”, zegt Longrich.
Als je meer te weten komt over deze behendige, barracuda-achtige zeehagedis, zal je meer van de evolutionaire experimenten onthullen die op dat moment gaande zijn, maar om dat inzicht te verwerven, moet je meer fossiel materiaal ontdekken, wat even kan duren, zegt Longrich. In een half dozijn jaar zoeken heeft hij slechts één fossiel van deze soort gezien.
“Uiteindelijk moet er iets opduiken, maar het is wachten.”