Narcolepsie is een zeldzame langdurige hersenaandoening die ervoor zorgt dat iemand op ongepaste momenten plotseling in slaap valt.
De hersenen zijn niet in staat om slaap- en waakpatronen normaal te reguleren, wat kan resulteren in:
- overmatige slaperigheid overdag – zich de hele dag erg suf voelen en het moeilijk vinden om zich te concentreren en wakker te blijven
- slaapaanvallen – plotseling en zonder waarschuwing in slaap vallen
- kataplexie – tijdelijk verlies van spiercontrole resulterend in zwakte en mogelijke instorting, vaak als reactie op emoties zoals lachen en woede
- slaap verlamming – een tijdelijk onvermogen om te bewegen of te spreken bij het wakker worden of in slaap vallen
- overmatig dromen en ’s nachts wakker worden – dromen komen vaak als u in slaap valt (hypnogogische hallucinaties) of net voor of tijdens het ontwaken (hypnopompische hallucinaties)
Narcolepsie veroorzaakt geen ernstige of langdurige lichamelijke gezondheidsproblemen, maar kan een aanzienlijke impact hebben op het dagelijks leven en emotioneel moeilijk zijn om mee om te gaan.
Lees meer over de symptomen van narcolepsie.
Wat veroorzaakt narcolepsie
Narcolepsie wordt vaak veroorzaakt door een tekort aan de chemische stof hypocretine in de hersenen (ook bekend als orexine), die de waakzaamheid reguleert.
Aangenomen wordt dat het gebrek aan hypocretine wordt veroorzaakt doordat het immuunsysteem per ongeluk de cellen aanvalt die het produceren of de receptoren waardoor het werkt.
Maar dit verklaart niet alle gevallen van narcolepsie, en de exacte oorzaak van het probleem is vaak onduidelijk.
Dingen die zijn voorgesteld als mogelijke triggers van narcolepsie zijn onder meer:
- hormonale veranderingen, die kunnen optreden tijdens puberteit of de menopauze
- grote psychologische stress
- een infectie, zoals varkensgriep, of het geneesmiddel dat wordt gebruikt om ertegen te vaccineren (Pandemrix)
Lees meer over de oorzaken van narcolepsie.
Wie is er getroffen
Narcolepsie is een vrij zeldzame aandoening. Het is moeilijk om precies te weten hoeveel mensen narcolepsie hebben, omdat van veel gevallen wordt gedacht dat ze niet worden gemeld.
Maar naar schatting treft het ongeveer 30.000 mensen in het VK.
Men denkt dat mannen en vrouwen in gelijke mate door narcolepsie worden getroffen, hoewel sommige onderzoeken hebben gesuggereerd dat de aandoening vaker voorkomt bij mannen.
De symptomen van narcolepsie beginnen vaak tijdens de adolescentie, hoewel het meestal wordt gediagnosticeerd tussen de 20 en 40 jaar.
Diagnose van narcolepsie
Raadpleeg een huisarts als u denkt dat u narcolepsie heeft. Ze kunnen vragen stellen over uw slaapgewoonten en eventuele andere symptomen die u heeft.
Ze kunnen ook tests uitvoeren om andere aandoeningen uit te sluiten die uw overmatige slaperigheid overdag zouden kunnen veroorzaken, zoals slaap apneu, rusteloze benen in bed en schoppen tijdens de slaap, of een traag werkende schildklier (hypothyreoïdie).
Indien nodig wordt u doorverwezen naar een specialist in slaapstoornissen, die uw slaappatroon analyseert.
Dit houdt meestal een overnachting in een gespecialiseerd slaapcentrum in, zodat verschillende aspecten van uw slaap kunnen worden gecontroleerd.
Lees meer over het diagnosticeren van narcolepsie.
Narcolepsie behandelen
Er is momenteel geen remedie voor narcolepsie, maar door veranderingen aan te brengen om uw slaapgewoonten te verbeteren en medicijnen te nemen, kunt u de impact van de aandoening op uw dagelijks leven minimaliseren.
Regelmatig korte dutjes doen, gelijkmatig verdeeld over de dag, is een van de beste manieren om overmatige slaperigheid overdag te beheersen.
Dit kan moeilijk zijn als u op het werk of op school bent, maar een huisarts of specialist kan mogelijk een slaapschema opstellen dat u zal helpen om een ​​routine van dutjes te doen.
Het kan ook helpen om je aan een strikte bedtijdroutine te houden, dus ga zo mogelijk elke avond op dezelfde tijd naar bed.
Als uw symptomen bijzonder hinderlijk zijn, krijgt u mogelijk een geneesmiddel voorgeschreven dat kan helpen bij het verminderen van slaperigheid overdag, het voorkomen van kataplexie-aanvallen en het verbeteren van uw nachtrust.
Deze geneesmiddelen worden meestal ingenomen als dagelijkse tabletten, capsules of drinkbare oplossingen.
Lees meer over narcolepsie behandelen.
Nationale registratiedienst voor aangeboren afwijkingen en zeldzame ziekten
Als u of uw kind narcolepsie heeft, zal uw klinische team informatie over u of uw kind doorgeven aan de Nationale registratiedienst voor aangeboren afwijkingen en zeldzame ziekten (NCARDRS).
De NCARDRS helpt wetenschappers bij het zoeken naar betere manieren om narcolepsie te voorkomen en te behandelen. U kunt zich op elk moment afmelden voor het register.
Narcolepsie en autorijden
Als u de diagnose narcolepsie heeft, kan dit uw rijvaardigheid beïnvloeden.
Stop onmiddellijk met rijden en informeer de Driver and Vehicle Licensing Agency (DVLA).
U moet een medische vragenlijst invullen zodat uw individuele omstandigheden kunnen worden beoordeeld.
U mag meestal weer autorijden als uw narcolepsie goed onder controle is en u regelmatig beoordelingen krijgt om uw toestand te beoordelen.
GOV.UK heeft meer informatie over narcolepsie en autorijden.
De website van Narcolepsy UK heeft ook meer informatie over autorijden en narcolepsie.