Rabiës is een zeldzame maar zeer ernstige infectie van de hersenen en zenuwen. Het wordt meestal gevangen door de beet of kras van een besmet dier, meestal een hond.
Rabiës komt over de hele wereld voor, met name in Azië, Afrika en Midden- en Zuid-Amerika.
Het wordt niet gevonden in het VK, behalve in een klein aantal wilde vleermuizen.
Hondsdolheid is bijna altijd dodelijk zodra de symptomen optreden, maar een behandeling daarvoor is zeer effectief.
Er is ook een vaccin voor mensen die het risico lopen besmet te raken.
Vaccinatie tegen hondsdolheid
Overweeg om u tegen hondsdolheid te laten vaccineren als u naar een deel van de wereld reist waar hondsdolheid veel voorkomt en:
- u van plan bent een maand of langer te blijven, of het is onwaarschijnlijk dat u snel toegang heeft tot de juiste medische zorg
- u van plan bent activiteiten te doen waarbij u een verhoogd risico loopt op blootstelling aan dieren met hondsdolheid, zoals hardlopen of fietsen
Bezoek een huisarts of reiskliniek als u denkt dat u het vaccin nodig heeft.
De meeste mensen zullen moeten betalen voor het vaccin tegen hondsdolheid als het nodig is voor bescherming tijdens het reizen.
Zelfs als u bent gevaccineerd, moet u voorzorgsmaatregelen nemen om te voorkomen dat u in contact komt met hondsdolheid als u reist in een gebied waar hondsdolheid voorkomt, en onmiddellijk medisch advies inwinnen als u bent gebeten of gekrast.
Sommige mensen hebben het vaccin tegen hondsdolheid nodig omdat ze door hun werk in contact kunnen komen met hondsdolheid.
Als u denkt dat dit op u van toepassing is, neem dan contact op met uw werkgever of arbodienstverlener.
Hoe u kunt voorkomen dat u wordt gebeten of gekrast
Alle zoogdieren (inclusief apen) kunnen hondsdolheid dragen, maar komt het meest voor bij:
- honden
- vleermuizen
- wasberen
- vossen
- jakhalzen
- katten
- mangoesten
Dieren kunnen de infectie verspreiden als ze je bijten of krabben of, of in zeldzame gevallen, als ze een open wond likken of als hun speeksel in je mond of ogen komt.
Rabiës wordt niet verspreid via een ongebroken huid of tussen mensen.
Tijdens het reizen in een gebied waar hondsdolheid een risico vormt:
- vermijd contact met dieren – sommige geïnfecteerde dieren gedragen zich misschien vreemd, maar soms zijn er geen duidelijke tekenen dat ze besmet zijn
- vermijd het aanraken van dode dieren
Als je met een kind reist, zorg er dan voor dat ze zich bewust zijn van de gevaren en dat ze je moeten vertellen of ze door een dier zijn gebeten, gekrast of gelikt.
Controleer ze op wonden als ze in contact komen met een dier.
Public Health England heeft een folder met meer informatie over rabiësrisico’s voor reizigers.
Zie voor informatie over gebieden waar hondsdolheid een risico is:
Wat te doen als u gebeten of gekrast bent
Als u bent gebeten of gekrast door een dier in een gebied met risico op hondsdolheid:
- Maak de wond onmiddellijk enkele minuten schoon met stromend water en zeep
- desinfecteer de wond met een ontsmettingsmiddel op basis van alcohol of jodium en breng indien mogelijk een eenvoudig verband aan
- ga zo snel mogelijk naar het dichtstbijzijnde medisch centrum, ziekenhuis of huisartsenpraktijk en leg uit dat je gebeten of gekrast bent
Als dit gebeurt terwijl u in het buitenland bent, roep dan onmiddellijk medische hulp in. Wacht niet tot u bent teruggekeerd naar het VK.
Als u al bent teruggekeerd naar het VK zonder medisch advies in te winnen, is het nog steeds een goed idee om hulp te zoeken, ook al is het enkele weken geleden dat u bent gebeten of gekrast.
Het is onwaarschijnlijk dat u besmet bent met hondsdolheid, maar u kunt het beste veilig zijn.
Behandeling na blootstelling is bijna 100% effectief als deze wordt gestart voordat er symptomen van hondsdolheid optreden.
Behandeling na een beet of krab
Als u bent gebeten, gekrast of gelikt door een dier dat mogelijk hondsdolheid heeft, heeft u mogelijk specialistische medische behandeling nodig om te voorkomen dat u hondsdolheid krijgt. Dit wordt behandeling na blootstelling genoemd.
Behandeling na blootstelling omvat:
- reiniging en desinfectie van de wond
- een kuur met het rabiësvaccin – u heeft 4 doses per maand nodig als u niet eerder tegen rabiës bent ingeënt, of 2 doses met een tussenpoos van een paar dagen als u
- in sommige gevallen wordt een geneesmiddel met de naam immunoglobuline in en rond de wond toegediend – dit biedt onmiddellijke maar kortdurende bescherming als de kans groot is dat u bent geïnfecteerd
De behandeling na blootstelling die u nodig heeft, kan enigszins afwijken als u een verzwakt immuunsysteem heeft.
De behandeling moet snel worden gestart, idealiter binnen een paar uur nadat er is gebeten of gekrast.
Maar het is vaak veilig om de behandeling uit te stellen tot de volgende dag als het vaccin of immunoglobuline door uw arts moet worden besteld.
Symptomen van hondsdolheid
Zonder behandeling beginnen de symptomen van hondsdolheid meestal na 3 tot 12 weken, hoewel ze vroeg of veel later kunnen beginnen.
De eerste symptomen kunnen zijn:
- een hoge temperatuur
- hoofdpijn
- zich angstig of algemeen onwel voelen
- in sommige gevallen ongemak op de plaats van de beet
Andere symptomen beginnen een paar dagen later, zoals:
- verwarring of agressief gedrag
- dingen zien of horen (hallucinaties)
- veel speeksel of schuim in de mond produceren
- spiertrekkingen
- Moeite met slikken en ademen
- onvermogen om te bewegen (verlamming)
Zodra de symptomen optreden, is hondsdolheid bijna altijd dodelijk.
In deze gevallen zal de behandeling erop gericht zijn de persoon zo comfortabel mogelijk te maken.
Hondsdolheid in het VK
Het VK is sinds het begin van de 20e eeuw vrij van hondsdolheid, behalve een rabiësachtig virus bij een klein aantal wilde vleermuizen.
Het risico op menselijke infectie door vleermuizen wordt laag geacht. Mensen die regelmatig met vleermuizen omgaan, lopen het meeste risico.
Er is slechts één geval geregistreerd van iemand die hondsdolheid van een vleermuis kreeg in het VK.
Het komt ook zelden voor dat geïnfecteerde vleermuizen hondsdolheid verspreiden naar andere dieren.
Maar als je een dode of gewonde vleermuis vindt, raak deze dan niet aan. Draag dikke handschoenen als u hem moet verplaatsen.
Als u een dode of gewonde vleermuis vindt, moet u dit melden en advies inwinnen door te bellen naar:
- de hulplijn voor plattelandsdiensten van het Animal and Plant Health Agency (APHA) 03000200301 (als je in Engeland bent)
- de hulplijn van APHA Rural Services op 0300303 8268 (als je in Wales bent)
- uw lokale APHA Field Service Office (als u in Schotland bent) – vind de contactgegevens van uw dichtstbijzijnde Field Service Office
Als u in het VK bent gebeten door een vleermuis, ga dan naar een huisartsenpraktijk, uw dichtstbijzijnde spoedeisende zorgcentrum of uw dichtstbijzijnde ziekenhuis om hulp te krijgen en een behandeling na blootstelling te starten.
Volksgezondheid Engeland heeft meer informatie over contact met vleermuizen en rabiësrisico’s.