Tics zijn snelle, zich herhalende spierbewegingen die resulteren in plotselinge en moeilijk te beheersen schokken of geluiden van het lichaam.
Ze komen vrij vaak voor in de kindertijd en verschijnen meestal voor het eerst rond de leeftijd van 5 jaar. Heel af en toe kunnen ze beginnen op volwassen leeftijd.
Tics zijn meestal niet ernstig en verbeteren normaal gesproken na verloop van tijd. Maar ze kunnen frustrerend zijn en de dagelijkse activiteiten verstoren.
Tourette syndroom, een term die wordt gebruikt wanneer tics langer dan een jaar hebben geduurd, wordt afzonderlijk behandeld.
Soorten tics
Er zijn veel soorten tic. Sommige beïnvloeden de lichaamsbeweging (motorische tics) en andere resulteren in een geluid (vocale of fonische tics).
Voorbeelden van tics zijn:
- knipperen, rimpels in de neus of grimassen
- het hoofd schokken of bonzen
- klikken met de vingers
- andere mensen of dingen aanraken
- hoesten, knorren of snuiven
- het herhalen van een geluid of zin – in een klein aantal gevallen kan dit iets obsceen of aanstootgevend zijn
Tics kunnen willekeurig voorkomen en kunnen worden geassocieerd met zoiets als spanning, ongerustheid, vermoeidheid, opwinding of geluk. Ze hebben de neiging om erger te worden als er over gepraat of gefocust wordt.
Ze beginnen vaak met een onaangenaam gevoel dat zich in het lichaam opstapelt totdat het wordt verlicht door de tic – bekend als een drang – hoewel ze soms gedeeltelijk kunnen worden onderdrukt.
Lees er meer over veel voorkomende soorten tics.
Wanneer moet je een huisarts bezoeken?
Tics zijn meestal niet ernstig en beschadigen de hersenen niet.
U hoeft niet altijd naar een huisarts te gaan als ze mild zijn en geen problemen veroorzaken. Soms kunnen ze net zo snel verdwijnen als ze verschijnen.
Ga naar een huisarts als u zich zorgen maakt over de tics van u of uw kind, als u ondersteuning of advies nodig heeft, of de tics:
- komen zeer regelmatig voor, of worden frequenter of ernstiger
- emotionele of sociale problemen veroorzaken, zoals schaamte, pesten of sociaal isolement
- pijn of ongemak veroorzaken (sommige tics kunnen ervoor zorgen dat de persoon zichzelf per ongeluk bezeert)
- interfereren met dagelijkse activiteiten, school of werk
- gaan gepaard met woede, depressie of zelfverwonding
Een huisarts moet een tic kunnen diagnosticeren aan de hand van een beschrijving ervan en, indien mogelijk, zien. Het opnemen van een korte video kan nuttig zijn, maar zorg ervoor dat u tijdens het filmen niet te veel aandacht vestigt op de tic, want dit kan het erger maken.
Behandelingen voor tics
Behandeling is niet altijd nodig als een tic mild is en geen andere problemen veroorzaakt. Zelfhulp tips, zoals het vermijden van stress of vermoeidheid, zijn vaak erg nuttig voor de meeste mensen.
Als een tic ernstiger is en invloed heeft op dagelijkse activiteiten, kunnen therapieën worden aanbevolen die erop gericht zijn het aantal keren dat tics voorkomen te verminderen.
De belangrijkste therapieën voor tics zijn:
- Gewoonte-omkeringstherapie – dit is bedoeld om u of uw kind te helpen opzettelijke bewegingen te leren die ‘concurreren’ met tics, zodat de tic niet tegelijkertijd kan plaatsvinden
- Uitgebreide gedragsinterventie voor tics (CBiT) – een reeks gedragstechnieken om vaardigheden te leren om tics te verminderen
- Blootstelling met responspreventie (ERP) – dit is bedoeld om u of uw kind te helpen wennen aan de onaangename sensaties die vaak worden gevoeld vlak voor een tic, waardoor de tic kan stoppen
Er zijn ook medicijnen die tics kunnen helpen verminderen. Deze kunnen naast psychologische therapieën worden gebruikt of nadat deze therapieën zonder succes zijn geprobeerd.
Lees er meer over hoe tics worden behandeld.
Hoe lang duren tics?
In de meeste gevallen verbeteren tics na verloop van tijd of stoppen ze volledig.
Soms duren ze maar een paar maanden, maar vaak komen en gaan ze over meerdere jaren.
Ze zijn normaal gesproken het ernstigst van ongeveer 8 jaar tot tienerjaren, en beginnen meestal daarna te verbeteren puberteit.
Oorzaken van tics
Het is niet duidelijk wat tics veroorzaakt. Er wordt gedacht dat ze het gevolg zijn van veranderingen in de delen van de hersenen die de beweging regelen.
Ze kunnen in gezinnen voorkomen en in veel gevallen is er waarschijnlijk een genetische oorzaak. Ze komen ook vaak voor naast andere aandoeningen, zoals:
Tics kunnen soms worden geactiveerd door illegaal te nemen verdovende middelen, zoals cocaïne of amfetaminen, en worden af ​​en toe veroorzaakt door ernstigere gezondheidsproblemen zoals hersenverlamming of de ziekte van Huntington.