• Gevorderde systemische mastocytose is een progressieve aandoening die wordt gekenmerkt door de ophoping van mestcellen in de organen van het lichaam.
  • Er is geen remedie voor geavanceerde systemische mastocytose, maar veel van de symptomen kunnen worden behandeld.
  • Voor mensen met agressieve vormen van de aandoening kunnen cladribine-, midostaurine- en beenmergtransplantaties de progressie ervan helpen vertragen.

Systemische mastocytose is een zeldzame aandoening die wordt gekenmerkt door de opeenhoping van mestcellen, een soort immuuncel, in verschillende organen in het lichaam.

Een geschatte 1 op de 10.000 tot 20.000 mensen ervaart de aandoening, hoewel deze waarschijnlijk ondergediagnosticeerd is.

Mestcellen zijn betrokken bij het afweren van vreemde indringers zoals ziektekiemen en virussen. Ze produceren een chemische stof genaamd histamine die andere immuuncellen rekruteert en een ontstekingsreactie veroorzaakt.

Mastocytose wordt veroorzaakt door mutaties in een receptor op het mestceloppervlak. Deze receptor helpt bij het reguleren van celgroei en -deling.

Deze mutaties zetten de receptor in een chronische “aan” -toestand, waardoor mestcellen op grotere niveaus worden geproduceerd dan nodig is voor het immuunsysteem.

Hierdoor kunnen deze cellen zich ophopen in de huid en inwendige organen, aldus het Informatiecentrum Genetische en Zeldzame Ziekten. Dit kan het volgende zijn:

  • beenmerg
  • dunne darm
  • milt
  • lymfeklieren

Bij vergevorderde systemische mastocytose hopen mestcellen zich geleidelijk op in de organen, wat weefselschade veroorzaakt en de gebruikelijke orgaanfunctie onderbreekt. Dit kan leiden tot orgaanfalen.

Een van de eerste symptomen die gewoonlijk worden geassocieerd met systemische mastocytose is een vlekkerige uitslag die wordt veroorzaakt door de opeenhoping van mestcellen onder de huid.

Volgens de American Academy of Allergy Asthma & Immunology kunnen mensen het volgende ervaren naarmate de ziekte vordert en andere organen worden aangetast:

  • gastro-intestinale pijn of angst, inclusief misselijkheid, braken of diarree
  • hoofdpijn
  • spier- en botpijn

Omdat mestcellen de immuunrespons reguleren, kunnen ook symptomen van een allergische reactie optreden, waaronder blozen en kortademigheid.

In ernstige gevallen kan een lage bloeddruk flauwvallen veroorzaken. Sommige mensen kunnen zelfs een ernstige allergische reactie krijgen die bekend staat als anafylaxie.

Hoe wordt het gediagnosticeerd?

Uw arts zal uw systemische mastocytose als vergevorderd diagnosticeren als deze aan bepaalde criteria voldoet, volgens The Mast Cell Disease Society.

Ze kunnen een beenmergpunctie en beeldvorming uitvoeren om te zien of de overproductie van mestcellen in het beenmerg of een ander orgaan dan de huid is terechtgekomen. Dit zijn de belangrijkste criteria voor de aandoening.

Bloedonderzoek kan worden uitgevoerd om te testen op kleine criteria zoals:

  • verhoogde niveaus van tryptase, een chemische stof die vrijkomt bij mastoproepen
  • celoppervlaktemarkers
  • de aanwezigheid van een KIT-mutatie in mestcellen
  • hoge aantallen eosinofielen, een soort witte bloedcel

Wat is de behandeling voor gevorderde systemische mastocytose?

Er is geen remedie voor geavanceerde systemische mastocytose, maar veel van de symptomen kunnen worden behandeld.

Behandelingen kunnen zijn:

  • Antihistaminica: om de effecten van overproductie van histamine op de huid en het maagdarmkanaal te beheersen
  • Bisfosfonaten: om botverlies te voorkomen
  • Steroïden: om ontstekingen in de huid en darmen te verminderen en intestinale malabsorptie te voorkomen
  • Epinefrine: om anafylactische reacties te behandelen

Cladribine, een soort chemotherapeuticum dat zich richt op immuuncellen, wordt ook vaak gebruikt bij mensen met vergevorderde systemische mastocytose.

Cladribine werkt door de replicatie van DNA in immuuncellen zoals mestcellen te blokkeren, waardoor ze niet groeien en zich verspreiden.

Maar cladribine kan volgens onderzoek uit 2015 immunosuppressie veroorzaken. Dit verhoogt de kans op mogelijke dodelijke infecties. Daarom is het vaak gereserveerd voor mensen met agressieve vormen van de aandoening.

Voor sommige mensen met geavanceerde systemische mastocytose kan midostaurine ook helpen. Midostaurin was goedgekeurd in 2017 voor de behandeling van agressieve vormen van systemische mastocytose.

Midostaurin werkt om de activiteit van de mestcelreceptor te blokkeren, volgens een 2009 studie. Dit remt op zijn beurt de groei van mestcellen en de afgifte van histamine.

In een klinische studie uit 2016 ervoer 60 procent van de mensen met geavanceerde systemische mastocytose die midostaurine kregen, verbetering van hun symptomen. En 45 procent vertoonde een aanzienlijke verbetering.

Volgens de resultaten van a 2021 real-world analyse van de 13 mensen die midostaurine kregen, zag meer dan driekwart verbetering in hun toestand binnen 2 maanden na aanvang van de behandeling.

Van imatinib, een kinaseremmer, is aangetoond dat het effectief is bij mensen met vormen van gevorderde systemische mastocytose waarbij KIT mutaties, volgens 2019 onderzoek. De aanwezigheid van KIT mutaties worden bepaald door genetische en moleculaire testen.

Een beenmergtransplantatie kan ook de progressie van de ziekte helpen vertragen. Mestcellen worden gemaakt in het beenmerg, dus het vervangen van de stamcellen die ze produceren, kan hun accumulatie door het hele lichaam helpen vertragen.

Volgens de resultaten van a Studie uit 2014 van de 57 mensen met vergevorderde systemische mastocytose had 70 procent een verbetering van de symptomen van hun toestand na een beenmergtransplantatie. Meer dan een kwart zag volledige remissie van de ziekte gedurende ongeveer 32 maanden follow-up.

Hoe lang kun je leven met systemische mastocytose?

De levensverwachting die gepaard gaat met systemische mastocytose, hangt af van de ernst van de ziekte.

Indolente systemische mastocytose verloopt zeer langzaam. Uit een langetermijnstudie die in 2009 werd gepubliceerd, bleek zelfs dat de meeste mensen met indolente systemische mastocytose een standaard levensverwachting hadden.

Bij een meer gevorderde ziekte veranderen de vooruitzichten echter. Volgens de National Organization for Rare Disorders kan geavanceerde systemische mastocytose de vorm aannemen van:

  • bloedziekte
  • orgaanstoornis of -falen, meestal van invloed op:
    • lever
    • darm
    • botten
    • beenmerg
  • mestcelleukemie
  • een enkele tumor

In een onderzoek uit 2009 onder 342 volwassenen met systemische mastocytose, hadden degenen met een agressieve ziekte een mediane overleving van ongeveer 3,5 jaar.

Houd er rekening mee dat deze cijfers schattingen zijn en dat de situatie van iedereen anders is. U en uw zorgteam kunnen samenwerken om de beste behandeling voor uw individuele aandoening te vinden.

Bovendien kunnen meer geavanceerde behandelingsopties die tegenwoordig beschikbaar zijn, mensen met vergevorderde mastocytose helpen om gedurende een langere periode een betere kwaliteit van leven te hebben.

Kan systemische mastocytose in leukemie veranderen?

In zeer zeldzame gevallen kan systemische mastocytose leiden tot mestcelleukemie. Deze aandoening wordt gekenmerkt door de snelle opbouw van mestcellen in het bloed en het beenmerg.

Volgens de American Society of Hematology ontwikkelt echter minder dan 1 procent van de gevallen van mastocytose zich tot mestcelleukemie.

Mestcelleukemie is een agressieve vorm van kanker met een levensverwachting van gemiddeld minder dan 6 maanden. Ziektebehandeling kan echter de progressie van mestcelleukemie helpen vertragen.

In de midostaurinestudie leefden mensen met mestcelleukemie gemiddeld 9,4 maanden met behandeling. In een onderzoek uit 2014 verbeterden beenmergtransplantaties de vooruitzichten aanzienlijk, met ongeveer 1 op 6 mensen met mestcelleukemie die de afgelopen 3 jaar heeft overleefd.

Opkomende behandelingen kunnen de vooruitzichten nog verder verbeteren.

Afhaal

Gevorderde systemische mastocytose is een progressieve aandoening die wordt gekenmerkt door de ophoping van mestcellen in de inwendige organen van het lichaam.

Naarmate deze cellen zich opstapelen, kan dit een verminderde orgaanfunctie veroorzaken, wat kan leiden tot orgaanfalen.

Hoewel er geen remedie is voor systemische mastocytose, kan behandeling de symptomen helpen beheersen.

Voor mensen met agressieve vormen van de ziekte kunnen cladribine-, midostaurine- en beenmergtransplantaties allemaal de progressie van de ziekte helpen vertragen.