ADHD begrijpen
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is een chronische aandoening die verschillende hyperactieve en storende gedragingen veroorzaakt. Mensen met ADHD hebben vaak moeite zich te concentreren, stil te zitten en hun impulsen te beheersen.
ADHD treft elk jaar miljoenen kinderen, en in veel gevallen gaat de aandoening door tot in de volwassenheid.
De stoornis wordt veel vaker gediagnosticeerd bij jongens dan bij meisjes, aldus de
Aan de andere kant is de prevalentie bij volwassen mannen
De exacte oorzaak van ADHD is onbekend.
Onderzoekers geloven echter dat genetica en bepaalde omgevingsfactoren kunnen bijdragen aan de ontwikkeling ervan. Er is geen remedie voor ADHD, maar verschillende behandelingen kunnen de ernst van de symptomen helpen verminderen.
Symptomen van ADHD
Symptomen van ADHD kunnen optreden bij kinderen vanaf 2 jaar en nemen gewoonlijk af met de leeftijd.
Veel voorkomende symptomen van ADHD zijn:
- moeite hebben met focussen of bij de taak blijven
- vaak dagdromen
- schijnbaar niet te luisteren
- moeite hebben met het opvolgen van instructies of het afmaken van taken
- dingen gemakkelijk verliezen of vergeten
- problemen hebben met het organiseren van taken en activiteiten
- vaak friemelen of kronkelen
- overdreven praten
- regelmatig de gesprekken of activiteiten van andere mensen onderbreken
- ongeduldig zijn en gemakkelijk geïrriteerd zijn
ADHD-symptomen kunnen veel aspecten van het leven beïnvloeden.
Mensen met de aandoening hebben vaak problemen met school, werk en relaties. Ze hebben ook meer kans op naast elkaar bestaande aandoeningen, zoals angst, depressie en slaapstoornissen.
Wat het onderzoek zegt over slaapstoornissen
Slaapstoornissen worden beschouwd als een van de meest voorkomende soorten naast elkaar bestaande aandoeningen bij volwassenen en kinderen met ADHD.
Schattingen variëren, maar kunnen overal van invloed zijn
Onderzoekers weten niet precies waarom ADHD en slaapstoornissen vaak samen voorkomen.
Er wordt echter aangenomen dat de symptomen van ADHD het moeilijk kunnen maken om voldoende tot rust te komen om in slaap te vallen of te blijven. Dit kan verschillende slaapproblemen veroorzaken die het moeilijk maken om een goede nachtrust te krijgen.
Recent onderzoek suggereert ook dat genetica en structurele hersenafwijkingen een rol kunnen spelen.
Veel ADHD-medicijnen zijn ook stimulerende middelen. Dit kan slaapproblemen veroorzaken, vooral als ze later op de dag worden ingenomen.
Een gebrek aan slaap kan sommige ADHD- en ADHD-gerelateerde symptomen verergeren. Een slechte slaapkwaliteit heeft echter meestal een andere invloed op kinderen en volwassenen.
Als kinderen niet genoeg slapen, worden ze meestal hyperactiever. Volwassenen voelen zich daarentegen doorgaans meer vermoeid en hebben een gebrek aan energie.
WIST U?
De voorwaarde slaap architectuur verwijst naar de manier waarop u elke nacht door de slaapstadia fietst.
Onderzoekers hebben geen consistente verschillen kunnen identificeren in de slaaparchitecturen van mensen met ADHD en mensen zonder ADHD.
Veel voorkomende slaapstoornissen
Slaapstoornissen worden gedefinieerd als aandoeningen die het vermogen om regelmatig goed te slapen, verstoren.
De meeste volwassenen hebben elke nacht 7 tot 9 uur slaap nodig, volgens de National Sleep Foundation (NSF). Peuters en oudere kinderen hebben mogelijk 8 tot 14 uur nodig, afhankelijk van hun leeftijdsgroep.
Veel voorkomende slaapstoornissen bij mensen met ADHD zijn onder meer:
- slapeloosheid
- rustelozebenensyndroom (RLS)
- slaapapneu
Slapeloosheid
Slapeloosheid is een slaapstoornis die het moeilijk maakt om in slaap te vallen, in slaap te blijven of beide. Mensen met slapeloosheid worden meestal niet uitgerust wakker. Dit kan het voor hen moeilijk maken om de hele dag normaal te functioneren.
Slapeloosheid kan uw:
- humeur
- energie niveau
- algemene kwaliteit van leven
Het komt vaker voor met de leeftijd, omdat er veranderingen in slaappatroon en algemene gezondheid optreden.
Symptomen van slapeloosheid zijn vaak:
- moeite hebben om in slaap te vallen
- ’s nachts wakker worden uit de slaap
- te vroeg wakker worden
- niet verfrist voelen na het slapen
- zich overdag moe of slaperig voelen
- zich angstig, depressief of prikkelbaar voelen
- moeite hebben met focussen of dingen onthouden
- meer fouten maken dan normaal
- spanningshoofdpijn hebben
- spijsverteringsproblemen hebben
Restless Legs Syndrome (RLS)
Het rustelozebenensyndroom (RLS), ook bekend als de ziekte van Willis-Ekbom, wordt gekenmerkt door een overweldigende behoefte om de benen te bewegen. Dit verlangen wordt meestal veroorzaakt door ongemak in de benen, zoals kloppend, pijn of jeuk.
Deze ongemakkelijke gewaarwordingen komen vaak ’s nachts voor, vooral wanneer iemand ligt. Door te bewegen kan het ongemak tijdelijk verdwijnen.
RLS kan mensen van elke leeftijd treffen, maar wordt doorgaans intenser naarmate de tijd verstrijkt. Het kan slapen moeilijk maken, wat kan resulteren in slaperigheid en vermoeidheid overdag. De symptomen van RLS zijn onder meer:
- een ongemakkelijk gevoel in de benen dat begint na langdurig liggen of zitten
- een onweerstaanbare drang hebben om de benen te bewegen
- beenongemak dat tijdelijk afneemt wanneer de benen worden bewogen
- spiertrekkingen of schoppen met de benen tijdens de slaap
- wakker worden uit de slaap als gevolg van beenbewegingen
Slaapapneu
Slaapapneu is een ernstige slaapstoornis waarbij de ademhaling tijdens de slaap tijdelijk stopt. Mensen met slaapapneu snurken vaak luid en voelen zich moe, zelfs na een volledige nachtrust.
Er zijn drie hoofdtypen slaapapneu:
- Obstructieve slaapapneu. Dit type treedt op wanneer de spieren in de keel zich abnormaal ontspannen.
- Centrale slaapapneu. Dit type treedt op wanneer de hersenen niet de juiste signalen naar de spieren sturen die de ademhaling regelen.
- Complex slaapapneusyndroom. Dit type treedt op wanneer iemand tegelijkertijd zowel obstructieve als centrale slaapapneu heeft.
Hoewel er verschillende soorten slaapapneu zijn, hebben ze allemaal dezelfde algemene symptomen.
Deze symptomen zijn onder meer:
- luid snurken (dit komt vooral voor bij mensen met obstructieve slaapapneu)
- ademhaling die begint en stopt tijdens de slaap, die wordt waargenomen door een andere persoon
-
wakker worden tijdens de slaap en zich kortademig voelen (dit komt vooral voor bij mensen met centrale slaapapneu)
- wakker worden met een droge mond of keelpijn
- hoofdpijn hebben in de ochtend
- moeite hebben om in slaap te blijven
- overdag erg slaperig zijn
- moeite hebben met focussen
- prikkelbaar voelen
ADHD EN NARCOLEPSIE
ADHD is ook nauw verbonden met narcolepsie, een zeldzame aandoening die wordt gekenmerkt door in slaap vallen en overmatige slaperigheid overdag.
Volgens een literatuuronderzoek uit 2020 ervaart 33 procent van de mensen met narcolepsie symptomen van ADHD.
Diagnose van slaapstoornissen
Artsen moeten extra voorzichtig zijn bij het screenen op slaapproblemen bij mensen met ADHD. Slaapstoornissen en ADHD hebben overlappende symptomen, die tot een verkeerde diagnose kunnen leiden.
Als iemand met ADHD klaagt over slaapproblemen, zal zijn arts om een grondige slaapgeschiedenis vragen.
Dit houdt in dat de persoon wordt gevraagd naar:
- hun gebruikelijke bedtijd
- de hoeveelheid tijd die ze nodig hebben om in slaap te vallen
- ontwaken tijdens de nacht
- problemen met wakker worden
- dutjes overdag
- energieniveaus overdag
De dokter kan ze ook een slaapdagboek geven. Ze zullen worden gevraagd om het dagboek te gebruiken om hun slaapgewoonten gedurende enkele weken bij te houden.
Als de arts een slaapstoornis vermoedt, kunnen ze verschillende diagnostische tests bestellen. Er zijn twee hoofdtests die worden gebruikt om slaapstoornissen te diagnosticeren.
Nachtelijke polysomnografie-test
Een nachtelijke polysomnografietest wordt gedaan in een laboratorium terwijl een persoon slaapt. De persoon is verbonden met apparatuur die vitale functies en activiteit in het hart, de longen, de hersenen en de benen bewaakt tijdens de slaap.
Mensen met slaapstoornissen:
- hebben meestal een kortere algehele slaaptijd
- beweeg hun ledematen meer tijdens de slaap
- kan tijdens het slapen ander onregelmatig gedrag vertonen
Thuis slaaptest
Zoals de naam al doet vermoeden, wordt deze test thuis gedaan. Het wordt op dezelfde manier uitgevoerd als een nachtelijke polysomnografietest.
De persoon krijgt de bewakingsapparatuur om thuis te gebruiken terwijl hij / zij slaapt. Abnormale metingen, bewegingen en ademhalingspatronen van vitale functies duiden meestal op een slaapstoornis.
Behandeling voor slaapstoornissen
Bij mensen met ADHD is het belangrijk om een goed behandelplan voor slaapstoornissen op te stellen. Dit omvat vaak psychotherapie of medische behandelingen die een normale slaap bevorderen.
Enkele veel voorkomende technieken voor psychotherapie zijn:
- cognitieve gedragstherapie (CGT), die u kunnen laten zien hoe u gevoelens van angst en gedachten die u ervan weerhouden in slaap te vallen, kunt beheersen of elimineren
- ontspanningstechnieken, zoals meditatie en diepe ademhalingsoefeningen, die kunnen helpen om stress voor het slapengaan te verminderen
- stimuluscontrole, die u kan leren hoe u de tijd die u in bed doorbrengt terwijl u niet slaapt, kunt beperken, zodat u uw bed alleen met slaap associeert
- slaapbeperking, waarbij u opzettelijk de tijd beperkt die u in bed doorbrengt terwijl u wakker ligt of niet slaapt
- lichttherapie, wat kan helpen bij het resetten van uw interne klok, zodat u op een later of geschikter tijdstip in slaap valt
Enkele medische behandelingen die kunnen helpen bij slaapstoornissen zijn:
- voorschrift slaappillen, zoals zolpidem (Ambien), eszopiclone (Lunesta) of zaleplon (Sonata)
- calciumantagonisten en spierverslappers, die mensen met RLS kunnen helpen
- een continue positieve luchtwegdruk (CPAP) -machine, die helpt de luchtwegen open te houden en slaapapneu voorkomt
- orale apparaten, wat kan helpen om de keel open te houden en slaapapneu te voorkomen
Veranderingen in levensstijl en huismiddeltjes
Het is ook belangrijk om bepaalde levensstijlaanpassingen door te voeren.
Enkele veranderingen in levensstijl en huismiddeltjes die kunnen helpen bij slaapstoornissen zijn:
- naar bed gaan en elke dag op dezelfde tijd wakker worden, zelfs in het weekend
- cafeïne vermijden in de late namiddag en ’s avonds
- het vermijden van alcohol en nicotine vlak voor het slapengaan
- het gebruik van elektronica voor het slapen gaan vermijden
- het bed voornamelijk gebruiken om te slapen en nooit voor activiteiten zoals werken
- de slaapkamer donker, stil en koel houden
- voldoende lichaamsbeweging krijgen gedurende de dag
- het vermijden van zware maaltijden vlak voor het slapengaan
- een ontspanningsroutine tot stand brengen voordat u naar bed gaat, zoals lezen, yoga doen of een warm bad nemen
Meenemen
Het hebben van een slaapstoornis naast ADHD is niet eenvoudig. Met de juiste behandeling en aanpassingen van uw levensstijl kunt u uw ADHD-symptomen echter aanzienlijk verminderen en uw slaap verbeteren.