Wat is intraveneuze medicatie?

Sommige medicijnen moeten worden toegediend via een intraveneuze (IV) injectie of infusie. Dit betekent dat ze rechtstreeks in uw ader worden gestuurd met behulp van een naald of buis. In feite betekent de term ‘intraveneus’ ‘in de ader’.

Bij IV-toediening wordt een dunne plastic buis, een IV-katheter genaamd, in uw ader ingebracht. Met de katheter kan uw zorgverlener u meerdere veilige doses medicatie toedienen zonder dat u elke keer met een naald hoeft te prikken.

In de meeste gevallen geeft u uzelf geen intraveneuze medicatie. Hoewel u zelf enkele infusiemedicijnen thuis kunt nemen, krijgt u uw therapie waarschijnlijk van een beroepsbeoefenaar in de gezondheidszorg.

Lees verder om meer te weten te komen over de twee belangrijkste instrumenten die worden gebruikt voor IV-toediening – standaard IV-lijnen en centraal veneuze katheters – inclusief waarom ze worden gebruikt en wat de risico’s zijn.

Gebruik van IV-medicijnen

IV-medicatie wordt vaak gebruikt omdat het helpt de medicatiedosering onder controle te houden. Zo moeten mensen in sommige situaties heel snel medicijnen krijgen. Dit omvat noodgevallen, zoals een hartaanval, beroerte of vergiftiging. In deze gevallen kan het innemen van pillen of vloeistoffen via de mond niet snel genoeg zijn om deze medicijnen in de bloedbaan te krijgen. IV-toediening daarentegen stuurt een medicijn snel rechtstreeks in de bloedbaan.

Soms moeten medicijnen langzaam maar constant worden gegeven. IV-toediening kan ook een gecontroleerde manier zijn om medicijnen in de loop van de tijd toe te dienen.

Bepaalde geneesmiddelen kunnen via intraveneuze toediening worden toegediend, want als u ze oraal (via de mond) inneemt, zouden enzymen in uw maag of lever ze afbreken. Dit zou voorkomen dat de medicijnen goed werken als ze uiteindelijk naar je bloedbaan worden gestuurd. Daarom zouden deze medicijnen veel effectiever zijn als ze via IV-toediening rechtstreeks in uw bloedbaan terechtkomen.

Over standaard IV-lijnen

Standaard IV-lijnen worden meestal gebruikt voor behoeften op korte termijn. Ze kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt tijdens een kort verblijf in het ziekenhuis om medicijnen toe te dienen tijdens een operatie of om pijnstillers, medicijnen tegen misselijkheid of antibiotica te geven. Een standaard IV-lijn kan doorgaans maximaal 4 dagen worden gebruikt.

Bij standaard IV-toediening wordt meestal een naald in een ader in uw pols, elleboog of de rug van uw hand gestoken. De katheter wordt dan over de naald geduwd. De naald wordt verwijderd en de katheter blijft in uw ader. Alle IV-katheters worden meestal in een ziekenhuis of kliniek gegeven. Meestal blijft de IV-katheter op zijn plaats met een toegangsdop en wordt deze alleen gebruikt als dat nodig is.

Een standaard IV-katheter wordt gebruikt voor twee soorten IV-medicatietoediening:

IV duwen

Een IV “push” of “bolus” is een snelle injectie van medicatie. Er wordt een spuit in uw katheter gestoken om snel een eenmalige dosis van een medicijn in uw bloedbaan te sturen.

IV-infusie

Een IV-infusie is een gecontroleerde toediening van medicatie in uw bloedbaan in de loop van de tijd. De twee belangrijkste methoden van IV-infusie gebruiken zwaartekracht of een pomp om medicatie in uw katheter te sturen:

  • Pomp infusie. In de Verenigde Staten is een pompinfusie de meest gebruikte methode. De pomp is bevestigd aan uw infuuslijn en stuurt medicatie en een oplossing, zoals steriele zoutoplossing, op een langzame, gestage manier in uw katheter. Pompen kunnen worden gebruikt wanneer de medicatiedosering nauwkeurig en gecontroleerd moet zijn.
  • Druppel infusie. Deze methode maakt gebruik van de zwaartekracht om een ​​constante hoeveelheid medicatie toe te dienen gedurende een bepaalde periode. Met een infuus druppelen het medicijn en de oplossing uit een zak door een buisje en in uw katheter.

Soorten centraal veneuze katheters

Langdurige medicatiebehandeling, zoals chemotherapie of totale parenterale voeding, vereist meestal een centraal veneuze katheter (CVC) in plaats van een standaard IV-katheter. Een CVC wordt ingebracht in een ader in uw nek, borst, arm of lies.

CVC’s kunnen voor een langere periode worden gebruikt dan een standaard IV-lijn. Een CVC kan enkele weken of zelfs maanden blijven zitten.

De drie belangrijkste soorten CVC’s zijn:

Perifeer ingebrachte centrale katheter (PICC)

Een PICC heeft een lange lijn die medicatie van het inbrenggebied, door uw aderen, helemaal naar een ader in de buurt van uw hart stuurt. Een PICC wordt meestal in een ader boven uw elleboog in uw bovenarm geplaatst.

Getunnelde katheter

Met een getunnelde katheter kan medicatie rechtstreeks in aderen in uw hart worden gestuurd. Het ene uiteinde van de katheter wordt tijdens een korte chirurgische ingreep in een ader in uw nek of borst geplaatst. De rest van de katheter wordt door uw lichaam getunneld, terwijl het andere uiteinde door uw huid naar buiten komt. Medicijnen kunnen dan in dat uiteinde van de katheter worden gegeven.

Geïmplanteerde poort

Net als een getunnelde katheter, brengt een geïmplanteerde poort een katheter in een ader in uw nek of borstkas. Dit apparaat wordt ook tijdens een korte chirurgische ingreep geplaatst. Maar in tegenstelling tot een getunnelde katheter, bevindt een geïmplanteerde poort zich volledig onder uw huid. Om dit apparaat te gebruiken, injecteert een beroepsbeoefenaar in de gezondheidszorg medicatie via uw huid in de poort, die de medicatie in uw bloedbaan stuurt.

Geneesmiddelen die meestal worden gegeven door IV

Veel verschillende soorten medicijnen kunnen worden gegeven door IV. Sommige van de medicijnen die vaker met deze methode worden gegeven, zijn onder meer:

  • chemotherapie medicijnen zoals doxorubicine, vincristine, cisplatine en paclitaxel

  • antibiotica zoals vancomycine, meropenem en gentamicine

  • antischimmelmiddelen zoals micafungine en amfotericine

  • pijnstillende medicijnen zoals hydromorfon en morfine
  • geneesmiddelen voor lage bloeddruk zoals dopamine, epinefrine, noradrenaline en dobutamine
  • immunoglobuline medicijnen (IVIG)

Mogelijke bijwerkingen

Hoewel het gebruik van IV-medicatie over het algemeen veilig is, kan het zowel milde als gevaarlijke bijwerkingen veroorzaken. Medicijnen die intraveneus worden toegediend, werken zeer snel op uw lichaam, dus bijwerkingen, allergische reacties en andere effecten kunnen snel optreden.

In een onderzoek uit 2020 onder 450 patiënten hadden 176 (39,11 procent) met perifere IV-plaatsing ten minste één probleem. In de meeste gevallen zal een beroepsbeoefenaar in de gezondheidszorg u tijdens uw infusie observeren en soms gedurende een periode daarna. Voorbeelden van IV-bijwerkingen zijn:

Infectie

Op de injectieplaats kan een infectie optreden. Om infectie te helpen voorkomen, moet het toedieningsproces zorgvuldig worden uitgevoerd met steriele (kiemvrije) apparatuur. Een infectie van de injectieplaats kan ook in uw bloedbaan terechtkomen. Dit kan een ernstige infectie in uw hele lichaam veroorzaken.

Infectiesymptomen kunnen koorts en koude rillingen omvatten, evenals roodheid of verkleuring, pijn en zwelling op de injectieplaats. Als u symptomen van infectie heeft, neem dan onmiddellijk contact op met uw arts.

Schade aan aderen en injectieplaats

Een ader kan beschadigd raken tijdens injectie of door het gebruik van een IV-katheterlijn. Dit kan infiltratie veroorzaken. Wanneer dit gebeurt, lekt medicatie in het omliggende weefsel in plaats van in uw bloedbaan te komen. Infiltratie kan weefselbeschadiging veroorzaken.

IV-toediening kan ook flebitis of ontsteking van uw aderen veroorzaken. Uit een onderzoek uit 2019 bleek dat flebitis bij 31 procent van de patiënten optrad. Symptomen van zowel infiltratie als flebitis zijn onder meer warmte, pijn en zwelling op de injectieplaats. Bel onmiddellijk uw arts als u een van deze symptomen heeft.

Luchtembolie

Als er lucht in de spuit of de IV-medicatiezak komt en de lijn droogt, kunnen er luchtbellen in uw ader komen. Deze luchtbellen kunnen vervolgens naar uw hart of longen reizen en uw bloedstroom blokkeren. Een luchtembolie kan ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken, zoals een hartaanval of beroerte.

Bloedproppen

IV-therapie kan bloedstolsels veroorzaken. Stolsels kunnen belangrijke aderen verstoppen en gezondheidsproblemen veroorzaken, zoals weefselbeschadiging of zelfs de dood. Diepe veneuze trombose is een type gevaarlijke bloedstolsel dat IV-behandeling kan veroorzaken.

Praat met uw arts

IV-medicijntoediening is een snelle, effectieve manier om medicatie in uw bloedbaan te sturen. Als uw arts het u heeft voorgeschreven, zal hij waarschijnlijk het doel en de procedure voor uw behandeling uitleggen. Maar als je vragen hebt, stel ze gerust. Uw vragen kunnen zijn:

  • Hoe lang heb ik mijn IV-behandeling nodig?
  • Loop ik een hoog risico op bijwerkingen?
  • Kan ik mijn IV-medicatie thuis ontvangen? Kan ik het mezelf geven?