De relatie tussen baby en verzorger is belangrijk voor de ontwikkeling van een baby en zijn begrip van de wereld.
Baby’s en jonge kinderen zijn voor hun welzijn afhankelijk van verzorgers, en ze leren ook vroege sociale vaardigheden door te observeren hoe hun verzorger op hen en anderen reageert.
De manier waarop een verzorger met een baby of jong kind omgaat, kan van invloed zijn op het type hechtingsstijl dat het kind ontwikkelt.
Angstige gehechtheid is een van de vier soorten hechtingsstijlen. Mensen die een angstige gehechtheid hebben ontwikkeld, kunnen het moeilijk vinden om zich veilig te voelen in relaties. Als jonge kinderen kunnen ze zich vastklampen aan verzorgers of ontroostbaar worden als een verzorger vertrekt.
Als volwassene kunnen ze vatbaar zijn voor jaloezie of andere onzekerheden over relaties. Angstige gehechtheid kan ook ambivalente gehechtheid worden genoemd.
Wat is gehechtheidstheorie?
De hechtingstheorie is een model dat in de jaren zestig door psychologen is gemaakt. Het model is gemaakt om de manier te beschrijven waarop baby’s en volwassenen op emotioneel niveau contact maken met anderen.
Volgens de theorie wordt tijdens de vroege kinderjaren een hechtingspatroon vastgesteld op basis van hoe de verzorgers van een baby voorzien in de behoeften.
4 bevestigingsstijlen
- veilig
- vermijdend
- ongeorganiseerd
- angstig
Aangenomen wordt dat de hechtingsstijl die u in de vroege kinderjaren ontwikkelt, een levenslange invloed heeft op:
- uw vermogen om uw emoties en behoeften over te brengen aan uw partners, vrienden en familie
- hoe je reageert op conflicten
- hoe u verwachtingen vormt over uw relaties
Bijlagestijlen kunnen ook in grote lijnen worden gecategoriseerd als veilig of onveilig. Angstige gehechtheid is een vorm van onzekere gehechtheid.
De hechtingsstijl waarmee je bent opgevoed, legt niet alles uit over je relaties en wie je bent als volwassene, maar als je het begrijpt, kan het helpen om patronen te verklaren die je in relaties opmerkt.
Wat veroorzaakt een angstige gehechtheid?
Onderzoekers zijn er niet helemaal zeker van waardoor iemand een bepaald hechtingstype ontwikkelt, hoewel opvoedingsstijlen en -gedragingen een rol kunnen spelen.
In gevallen waarin mensen een angstig gehechtheidstype ontwikkelen, kan inconsistent ouderschap een bijdragende factor zijn.
Een ouder met inconsistent ouderschapsgedrag kan soms koesterend en afgestemd zijn, maar soms ongevoelig, emotioneel niet beschikbaar of antipathisch (koud of kritisch).
Ouders kunnen ook traag of inconsistent reageren op tekenen van angst bij hun baby. Als u bijvoorbeeld een huilende baby niet oppakt om te voorkomen dat het kind ‘verwend’ wordt, kan dit in feite leiden tot de ontwikkeling van een angstige gehechtheid aan de verzorger.
Inconsistent gedrag van een ouder of verzorger kan ertoe leiden dat een kind in de war en onzeker raakt, omdat het niet weet welk gedrag het kan verwachten.
Een kind dat een angstige gehechtheid aan een verzorger heeft ontwikkeld, kan zich ‘aanhankelijk’ of ‘zeurderig’ gedragen om te proberen in hun behoeften te voorzien.
Genetica kan ook een rol spelen bij angstige gehechtheid.
Tekenen van angstige gehechtheid
Zowel kinderen als volwassenen kunnen tekenen van angstige gehechtheid vertonen. Een kind dat een angstige gehechtheid aan zijn verzorger heeft ontwikkeld, kan opmerkelijk angstig overkomen als het door die verzorger wordt gescheiden. Ze kunnen ook moeilijk te troosten zijn nadat de verzorger is teruggekeerd.
Op volwassen leeftijd kan iemand die een angstige gehechtheid heeft ontwikkeld, voortdurende geruststelling en genegenheid van zijn partner nodig hebben. Ze kunnen ook moeite hebben om alleen of alleenstaand te zijn.
Tekenen van angstige gehechtheid bij kinderen
- huilen dat niet gemakkelijk te troosten is
- erg van streek raken als een verzorger vertrekt
- zich vastklampen aan hun gehechtheidsfiguren
- onderzoek doen naar minder dan kinderen van dezelfde leeftijd
- lijkt over het algemeen angstig
- geen interactie met vreemden
- problemen hebben met het reguleren en beheersen van negatieve emoties
- agressief gedrag en slechte interacties met leeftijdsgenoten vertonen
Tekenen van angstige gehechtheid bij volwassenen
Als volwassene kan een angstige hechtingsstijl verschijnen als:
- moeite om anderen te vertrouwen
- lage eigenwaarde
- maakt zich zorgen dat uw partners u in de steek zullen laten
- verlangen naar nabijheid en intimiteit
- overdreven afhankelijk zijn in relaties
- waarbij u regelmatig moet worden verzekerd dat mensen om u geven
- overdreven gevoelig zijn voor de acties en stemmingen van een partner
- zeer emotioneel, impulsief, onvoorspelbaar en humeurig zijn
Volwassenen en jonge volwassenen die een angstige gehechtheid ontwikkelen, lopen mogelijk een verhoogd risico op angststoornissen.
In een onderzoek uit 2015 onder 160 adolescenten en jongvolwassenen ontdekten onderzoekers dat een geschiedenis van emotionele verwaarlozing (antipathie) tijdens de kindertijd verband hield met angststoornissen later in het leven.
Deze aandoeningen kunnen zijn:
- sociale angst
- gegeneraliseerde angststoornis
- paniekaanvallen
Deze angststoornissen komen vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Depressie is een andere aandoening die kan optreden.
Lopen bepaalde kinderen een verhoogd risico?
Bepaalde ervaringen uit je kindertijd kunnen de kans vergroten dat iemand deze hechtingsstijl ontwikkelt, waaronder:
- vroege scheiding van een ouder of verzorger
- een moeilijke jeugd, inclusief lichamelijk of seksueel misbruik
- gevallen van verwaarlozing of mishandeling
- zorgverleners die hen belachelijk maakten of geïrriteerd raakten als ze in nood waren
Hoe beïnvloedt angstige gehechtheid relaties?
Je kunt het moeilijk vinden om je veilig te voelen in elk type relatie – inclusief die met familie, vrienden en partners – als je dit soort gehechtheid hebt ontwikkeld.
Misschien vindt u relaties die regelmatig zijn:
- stressvol
- emotioneel
- negatief
- onstabiel
U kunt zich ook onzeker voelen in relaties en een sterke angst hebben om afgewezen of verlaten te worden.
In een vroege studie bleken vrouwen die angstige gehechtheid ervoeren en werden misbruikt als kinderen, problemen te hebben met relaties op latere leeftijd.
Hoe kunt u een partner met een angstige gehechtheid helpen?
Als je een relatie hebt met iemand die is opgevoed met een angstige gehechtheid, zijn er een paar dingen die je kunt doen om hem of haar een veiliger gevoel te geven:
- geef ze de voortdurende verzekering dat u om hen geeft
- wees consequent in het geven van aandacht
- nakomen van beloften en toezeggingen
- moedig zelfbewustzijn en zelfreflectie aan om hen te helpen hun angstige gedrag te overwinnen
Kun je je hechtingsstijl veranderen?
Je bent misschien niet in staat het gehechtheidstype dat je in je kindertijd hebt ontwikkeld te veranderen, maar je kunt eraan werken om je zekerder te voelen in jezelf en je relaties. Dit kan veel bewuste inspanning en zelfbewustzijn vergen, maar je hebt dit.
Hier zijn enkele stappen die u kunt nemen:
- Oefen je bewust te zijn van hoe je omgaat in relaties.
- Raak de basis met de emoties die u voelt wanneer u angst of onzekerheid ervaart in een relatie, en hoe u op dergelijke emoties reageert.
- Gebruik cognitieve gedragstherapie of mindfulness-oefeningen, zoals meditatie, die u mogelijk kunnen helpen bij het reguleren van en op verschillende manieren op deze emoties reageren.
Een therapeut of relatieadviseur kan mogelijk ook helpen.
Kun je angstige gehechtheid voorkomen?
Tips voor ouders en verzorgers
Baby’s kunnen al op de leeftijd van 6 maanden beginnen te anticiperen op specifieke reacties van de zorgverlener op hun nood.
Als ouder of verzorger kunt u angstige gehechtheid of andere onzekere gehechtheidsstijlen helpen voorkomen door consequent op een gevoelige en liefdevolle manier op het leed van uw baby te reageren.
Deze strategie wordt ‘georganiseerd’ en ‘veilig’ genoemd. Een kind weet wat het moet doen als het in nood is, omdat zijn verzorger consequent op zijn behoeften reageert.
Tips voor volwassenen met een voorgeschiedenis van angstige gehechtheid
Oefen het communiceren van uw behoeften op een duidelijke, directe manier. Laat mensen in relaties met u weten wat u nodig heeft.
Het veranderen van uw communicatiestijl kan een uitdaging zijn. Werken met een therapeut of relatieadviseur kan helpen.
Outlook
Kinderen die samenwonen met verzorgers die verwaarloosd, beledigend of emotioneel niet beschikbaar zijn, zullen eerder een angstige gehechtheid ontwikkelen.
Deze hechtingsstijl kan het risico op angststoornissen en een laag zelfbeeld later in het leven vergroten en een negatieve invloed hebben op relaties.
Als volwassene ben je misschien in staat om je gedachten te herstructureren om je te helpen naar een veiligere hechtingsstijl te evolueren. Dit vereist een combinatie van zelfbewustzijn, geduld en bewuste inspanning.
Samenwerken met een therapeut kan ook helpen het patroon van angstige gehechtheid te doorbreken.